Dit doet een oorlogstrauma met naoorlogse generaties

Een oorlog drukt een stempel op een bevolking. Dat is niet alleen met de Tweede Wereldoorlog zo, maar met oorlogen in alle tijden en overal ter wereld. Degene die in zo’n situatie moet zien te overleven en de ergste dingen meemaakt, krijgt psychisch aardig wat te verwerken. Uiteindelijk ga je door met het leven. Je krijgt kinderen. En zij krijgen ook weer kinderen. Maar jij zit nog steeds met al die herinneringen en misschien zelfs wel trauma’s. Hoe heeft dat effect op je kinderen en kleinkinderen?

Dit zegt de wetenschap

De psychologische impact van de Tweede Wereldoorlog werd voor bijna 30 jaar na de bevrijding genegeerd en ontkend. De verhalen van oorlogshelden werden trots verspreid, maar de meer schrijnende verhalen waren taboe. Ook het niet of nauwelijks bestaan van mentale gezondheidszorg hielp niet mee om de opgelopen oorlogstrauma’s te verwerken en bespreekbaar te maken.

In de jaren 80 kwam opeens het fenomeen ‘transgenerationele traumatisatie’ aan het licht. Uit studies bleek dat de kinderen van oorlogsslachtoffers, die geboren waren na de oorlog, moeite konden hebben met het oorlogsverleden van hun ouders. Dat kon zelfs zo ver gaan dat het leidde tot depressies en het hebben van een posttraumatische stress-stoornis.

Oké… maar hoe werkt dat dan?

Hoe wordt een oorlogstrauma nou precies doorgegeven aan de volgende generatie? Volgens psycholoog en socioloog Wendy van Mieghem heeft dat alles te maken met een schokbeleving. “Op het moment dat je in grote onveiligheid leeft, geef je jezelf niet de tijd om de schok van een ingrijpende gebeurtenis te verwerken. Je moet door om te kunnen overleven. Maar die schok gaat niet weg”.

Door het onderdrukken van je gevoelens in een situatie waarin je moet overleven, verban je de schok als het ware naar je onderbewustzijn. Maar face-657291_1920wanneer je weer in wat rustiger vaarwater verkeert, gaat je hoofd je uitnodigen om de schok die je hebt weggestopt te verwerken. Dat kan bijvoorbeeld door middel van nachtmerries. “Veel mensen vertrouwen er alleen niet meer op dat ze met zulke gevoelens kunnen omgaan. Daarom passen ze hun gedrag en de manier waarop ze met emoties van zichzelf en van anderen omgaan aan,” zegt Van Mieghem. Mensen met een oorlogstrauma zijn geneigd hun gevoelens te blokkeren, en zijn daarmee ook minder vatbaar voor de emoties van anderen. “Omdat jij niet goed kan omgaan met het verdriet van een ander, heeft diegene het gevoel dat je niet oprecht met hem of haar meeleeft. Zeker kinderen zijn daar heel gevoelig voor.”

Met de gevoelens die niet worden geuit, worden ook de verhalen die daarmee gepaard gaan meestal niet besproken. Maar die verhalen zijn wel van grote invloed op jouw gedrag en de manier waarop je met je omgeving omgaat. De verhalen worden dus niet doorgegeven, de aanpassingen die daar het gevolg van zijn wel. “Zo leren kinderen bijvoorbeeld dat het niet goed is om te laten zien wat je voelt. Als andere mensen dat dan wel doen, wordt dat gezien als fout en kunnen ze daar moeilijk mee omgaan.” Door de manier waarop je aangeleerd krijgt met je gevoelens om te gaan, kan een oorlogstrauma dus van generatie op generatie impact blijven hebben.

 

Oorlogsverhalen die wel worden besproken

Maar laten we het blaadje nu eens omkeren. Wat nou als je uit een familie komt waar het oorlogsverleden juist WEL bespreekbaar is? In dat geval zitten er twee kanten aan, volgens Van Mieghem. Aan de ene kant kan het zijn dat de verhalen uit het verleden ook weer een schok veroorzaken bij degene tegen wie je het vertelt, bijvoorbeeld je kleinkind. De persoon aan wie je het verhaal vertelt, kan geschokt raken omdat diegene meeleeft met jouw verhaal.

Maar het delen van oorlogsverhalen brengt ook mooie kanten met zich mee. Iemand laat daarmee zien: ‘ik ben benaderbaar’. Daarnaast, zegt Van Mieghem, betekent het ook dat je het leven niet mooier probeert te maken dan het is. Het kleinkind dat het verhaal aanhoort, moet het even een plekje geven. Maar door open te staan voor vragen en er geen doekjes om te winden, geef je kleinkinderen de kans om het oorlogsverleden van hun opa of oma een plekje te geven in hun eigen leven.

Advertenties

2 reacties Voeg uw reactie toe

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s